أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

536

قانون ( فارسى )

ناتوان شدن پىرگ ، پاى بيمار ناتوان مىشود و ماهيچه‌هاى مثانه و مقعد نيز ناتوان مىگردند . اگر مهرهء پشت به سوى عقب دررود ممكن است آن را جا آورد ، اما چه جا آوردنى ؟ ! واقعا بسيار دشوار است . بايد با نيروى هرچه تمامتر و به‌طور بسيار شديد مهره را هول داد و به‌طور هراسناكى بر استخوانها بسايد . حتى بايد با چنان فشارى آن را به جاى خود هول دهى كه تا به جاى اولش برمىگردد ، ممكن است پره‌هاى دنده را بشكند . گاهى ممكن است لغزش مهره به هر دو سوى رو به هر دو پهلو باشد . كه اين حالت را در بحث از حالت كوژ شدن بيان كرديم . بدانجا رجوع كن ! نشانيهاى دررفتگى مهره دوتاست : 1 - برجستگى غير طبيعى مهره 2 - پرشدگى جاى مهره ، چنان كه گوئى كه پرهء دنده شكسته است . در شكستن پره خطر زيادى نهفته نيست ؛ اما در بركنده شدن مهره‌ها بيم مرگ مىرود . علاج اگر مهرهء پشت به سوى جلو خزيده و دررفته است ، اميد بهبودى و شفا يافتن و جا آمدن كم است و كمتر رخ مىدهد كه بيمار معالجه شود . اما در صورتى كه مهرهء پشت به سوى عقب در رود ، به روشهاى زير امكان علاج دارد : 1 - اگر مهره‌اى به سوى عقب دررفته باشد ، در جا آوردنش بايد كار دلاك حمام را كرد . هر دو زانو را بر مهرهء خزيده بگذار و با قوت و نيروى تمام بر آن حمله ببر ! تا از فشار حملهء دلاك‌مأبانه در جاى پيشين قرار مىگيرد . 2 - يا بيمار بر شكم بخوابد و شكسته‌بند پاشنه بر دررفته بگذارد و فشار دهد تا به جاى خود برمىگردد . 3 - چوبك نانوائى را همچنانكه نانوايان بر چونه مىگردانند ، بر پشت آسيب‌ديده بگردان و با فشار بگردان تا دررفته به جاى اصلى برمىگردد . اگر كار از اين زارتر است كه دلاك‌بازى و بر شكم خوابيدن و نانوايى كردن كارى از پيش ببرند ، و مهره به تازگى دررفته بود ، دستوراتى را كه بقراط در اين باره فرموده است به كار ببر ! مىفرمايد : « تخته‌اى را آماده كن كه طول و عرضش با طول و عرض بدن بيمار مساوى باشد و يا اينكه سكويى را كه طول و عرضش كاملا با عرض و طول بدن بيمار مساوى باشد . سكو به درازا نزديك ديوارى باشد و از ديوار بيش از اندازهء يك پا دور نباشد . زيراندازى تنك بر سكو بگستر و جسم بيمار را گرم كن و بر آن تخته يا آن سكو دمر و بخوابد . بعد از آن پارچه‌اى همانند پارچهء قنداق بچه را دوبار بر سينهء بيمار بپيچ . و هر دو طرف آن قنداق را از هر دو زير بغل بيرون آور و در ميان هر دو شانه بيمار آنها را به هم گره بزن ! هر دو طرف قنداق را به چوبكى مستطيل شبيه به دستهء هاون ببند . اين چوبك دسته هاون مانند را در طرف تخته يا سكويى كه بيمار دمر و بر آن